رسانه‌ی ما، رسانه‌ی آن‌ها

توسط: وحید

همین یکی دو ماه پیش بود که شنیدیم و دیدیم که «با افتتاح رسمی کانال‌های تلویزیونی تماشا و سلامت تعداد کانال‌های تلویزیونی صدا و سیمای ایران به عدد ۲۰ رسید». خودم به‌غیر از فوتبال و یکی دو برنامه تلویزیونی مثل ۹۰ و رادیو ۷ علاقه‌ای به دیدن برنامه‌ها و سریال‌های تلویزیونی ندارم ولی از همان ماه‌های آغازین پخش دیجیتال برنامه‌های تلویزیونی، برای مادرم گیرنده دیجیتال خریدم تا صبح تا شب فیلم‌هایی که دوست دارد را ببیند و سرگرم شود. از همان موقع به این فکر می‌کردم که افتتاح فله‌ای کانال‌های تلویزیونی آیا دردی از فرهنگ جامعه دوا می‌کند؟ آیا با وجود این کانال ها دیگر مردم سراغ ماهواره نمی‌روند؟ امروز از هر کسی سوال کنید که آیا صدا و سیما توان تولید برنامه برای ۲۰ کانال (و شاید در همین نزدیکی‌ها بیشتر از ۲۰ کانال) را دارد یا نه؟ تنها یک پاسخ می‌شنوید و آن هم «نه» است. از این ۲۰ کانال حدود ۴-۵ کانال به صورت مداوم فیلم‌ها و سریا‌ل‌ها و کارتون‌های آرشیوی صدا و سیما را پخش میکنند. در نگاه اول برای من هم شاید دیدن این برنامه‌های نوستالژیک جذاب باشد اما مدتی که می‌گذرد دیگر همه چیز تکراری است. آرشیو صدا و سیما هم پر است از سریال و فیلم آبکی که به صورت دوره‌ای پخش می‌شوند و هیچ‌گاه ته نمی‌کشند. نمی‌دانم این ایده را چه کسی داده است که با افتتاح فله‌ای کانال تلویزیونی داخلی می توان مردم را به دیدن آن‌ها و دست کشیدن از ماهواره ترغیب کرد. این‌همه هزینه از بیت المال برای چه؟ آیا واقعن می‌توانند به آن هدفی که در نظر دارند برسند؟ قطعن نه.

فارغ از بحث فیلم‌ها و سریال‌های بدون محتوا، خلا نبود مسابقات و برنامه‌های تفریحی هم بسیار به چشم می‌آید. نهایت ابتکار صدا و سیما پخش مسابقه تلفنی و پرسیدن چند سوال بسیار ساده و دادن جایزه ۵۰-۶۰ هزار تومانی است یا هر از گاهی برگزاری یک مسابقه به قول خودشان هیجان انگیز که شرکت کنندگان را به تحرک وا می‌دارد و با طراحی چند آیتم نظیر استخر توپ و آویزان شدن از میله و طناب و … به مسابقه جذابیت می‌دهند. در اعیاد و مناسبت‌هایی مانند میلاد معصومین هم نهایت ابتکارشان پخش قسمت های تکراری لورل و هاردی یا پخش دوربین مخفی و صحنه های زمین خوردن مردم است و به خیال خودشان از رسانه‌ی ملی برنامه‌های شاد و مفرح پخش می‌کنند. مسئولین صدا و سیما واقعن  نمی‌دانند برنامه مفرح و جوان جذب کن چگونه برنامه ایست؟

مسئولین به جای اینکه کمیت کانال‌ها و برنامه ها را افزایش دهند بهتر است کمی هم به فکر کیفیت آنها باشند که اگه نبودند عادل فردوسی پور و منصور ضابطیان و ایراج طهماسب، به جرات میتوان گفت کیفیت برنامه های تولید شده نزدیک به صفر است. فیلم‌هایی که پخش می‌شود تقریبن هیچ کدام محتوای مناسبی ندارند و سایر برنامه‌های تفریحی هم همگی یا تکراری‌اند یا ایده‌شان از کانال‌های ماهواره‌ای دزدیده شده است. هرچند در گزارش‌هایی که بعد از پخش یک سریال از مردم گرفته می‌شود آن برنامه با اقبال ۹۹ درصدی مواجه می‌شود و همه راضی هستند و از عوامل تشکر می‌کنند! نبود یک ایده دهنده و مدیریتی که به این ایده‌ها بها بدهد در صدا و سیمای ایران حس می‌شود. به طور حتم می‌شود با یک دهم هزینه‌هایی که الان صرف افتتاح کانال و تولید برنامه‌های بی محتوا می‌شود، همان ۷-۸ کانال را نگه داشت و در عوض برنامه‌هایی تولید کرد که بیننده را به تماشا وا دارد. یا حتی می‌توان کانال‌های خصوصی با نظارت مسئولین فرهنگی کشور ایجاد کرد تا فضای رقابتی برای تولید برنامه‌های جذاب و پربیننده ایجاد شود.

از طرف دیگر کانال‌های ماهواره‌ای بیکار ننشسته‌اند و روز به روز برنامه‌های جذاب‌تر و به روزتر پخش می‌کنند و صد البته طبیعی است که مردم داخل کشور روی به این کانال‌ها بیاورند. اصلن ما ایرانی ها آدم‌های عمل نیستیم. ما آدم‌های عکس العملیم. منتظر می‌شویم ببینیم حریفمان چه عملی انجام می‌دهد تا به آن عکس العمل نشان دهیم. همین آکادمی گوگوش که چند وقت پیش پخش میشد. چقدر از جوان‌ها و حتی کودکان و بزرگسالان رو جذب خودش کرد؟ ما چه کردیم؟ در خبر ها خواندم که آکادمی موسیقی داخلی قرار است تولید شود. دیگر یک ایده سوخته چه فایده ای دارد؟ می‌تواند به آن اندازه مخاطب جذب کند؟ اصلن با آن کیفیت تولید می‌شود؟ به جرات می‌توان گفت که نه! یا به خیال خودمان برنامه Yetenek Sizsiniz ترکیه را کپی میکنیم و نمونه وطنی مسخره اش را میسازیم که هیچ جذابیتی ندارد.

تا کی باید شاهد این باشیم که هر روز فیلم و کلیپ و کاریکاتور با هدف توهین و تمسخر اعتقاداتمان ساخته شود و هر روز اعتقادات جوانانمان کمرنگ‌تر شود؟ اینطور مواقع ما تنها کاری که بلدیم انجام دهیم این است که بعد از نماز جمعه راه‌پیمایی کنیم و مرگ بر آمریکا و اسرائیل و انگلیس بگوییم و این‌گونه کارها را  محکوم کنیم. آیا فقط محکوم کردن کافی است؟ مسئولین فرهنگ مملکت نمی‌توانند یک فیلم خوب و کوتاه در مورد معصومین در مقابل تبلیغات منفی آن ور آبی‌ها بسازند و به رایگان در اینترنت پخش کنند؟ مگر چقدر هزینه دارد؟ بیشتر از افتتاح شبکه بازار که حتی به اندازه کارمندانش بیننده ندارد؟

هر روز شبکه های ماهواره ای را رصد می‌کنند و منتظر می‌شوند ببینند BBC و VOA چه عملی انجام می‌دهند تا عکس العملش را نشان دهند. کار به جایی می‌رسد که صدا و سیمایمان با آن‌همه دبدبه کبکبه و چند ده هزار نفر کارمند دیگر در عکس العمل نشان دادن هم کم می آورد و برای رسوا کردن این شبکه‌ها به اسم کارکنانشان وبلاگ می‌سازد و حرف‌های غیر اخلاقی می‌زند  و بعد هم در بخش‌های خبری‌اش آن را در بوق و کرنا می‌کند و با افتخار بارها خبر رسوایی‌های اخلاقی در این شبکه‌ها را اعلام می‌کند. یا خبر رسوایی اخلاقی مسئولین آمریکایی و انگلیسی و اسرائیلی و فرانسوی را هر چند وقت یک بار پخش می‌کند. واقعن این راه صحیح مبارزه است؟

پای حرف که می‌آید ما دارای فرهنگ غنی ملی هستیم با پیشینه‌ی چند هزار ساله، مذهبی هایمان پای فرهنگ غنی دینی را هم به میان می‌کشند اما در تولید برنامه برای دفاع از اعتقادات و ارزشهایمان هم کم کاری می‌کنیم و در واقع افتضاح به بار می‌آوریم. با این وضع تنها درجا می‌زنیم و رفته رفته داشته‌هایمان را از دست می‌دهیم. نمیدانم شاید مسئولین مانند من فکر نمی‌کنند.