خدای سختی‌ها

توسط: وحید

مطمئنن تا به حال شده فیلم یا سریال تلویزیونی‌ای را ببینید که در آن فردی در تنگنا قرار گرفته و بعد از کلی تلاش و این در و آن در زدن و دست پیش خلق الله دراز کردن در نهایت چاره‌ای جز توسل به درگاه خدا برای خودش نمی‌بیند. آن فرد در این حالت یا به خیابان و کوه و دشت و کنار دریا می‌رود و با صدای بلند خدا را صدا می‌زند یا بالای پشت بام خانه‌شان زیر باران سجاده‌ای پهن می‌کند و با فریاد خدا را مورد خطاب قرار می‌دهد و خواسته‌اش را می‌گوید. مساله وقتی جالب می‌شود که لا‌به‌لای حرف‌هایش خدا را مورد مذمت قرار می‌دهد و با نیش و کنایه می‌گوید: «پس کو رحمان و رحیم بودنت؟»، «پس چی شد ارحم الراحمین بودنت؟»، «تو که بخشنده بودی»، «صدامو می‌شنوی؟». در نهایت در همان حال خدا صدایش را می‌شنود و دعایش مستجاب می‌شود و تمام.

در ارحم الراحمین بودن خدا و «اُجیبُ دَعوَهَ الدّاعِ اِذا دَعان»ش هیچ شکی نیست و خداوند در هر حال صدای بندگانش را می‌شنود اما این شیوه‌ی حضور در درگاه خدا و ابراز خواسته و البته فرهنگ سازی‌ای که فیلم‌های صدا و سیما در این زمینه انجام می‌دهند به نظرم صحیح نیست. اینکه ما هر موقع در تنگنا قرار بگیریم و در آن حال بدون توجه به اشتباهات و گناهان گذشته‌مان و فراموش کردن بخشش‌ها و نعمات خداوند، با او به کنایه حرف بزنیم و خدا را در حد یک انسان عادی پایین بیاوریم و خواسته‌مان را با فریاد و به زور بخواهیم، بدعتی است که صدا و سیما با فیلم‌ها و سریال‌هایش در فرهنگ مردم بنا نهاده است.

ما که افتخارمان شیعه‌ی ۱۲ امامی بودن است و معتقدیم عالی‌ترین مفاهیم و فرامین اخلاقی و تربیتی در دل همین مکتب وجود دارد، حتی اگر مطالعه هم در این مورد نداشته باشیم، حتمن چند حدیث و روایت در مورد آداب و شرایط و حالات دعا و تضرع به درگاه خداوند را شنیده‌ایم. اگر نشنیده‌ایم کافی است سری به صحیفه‌ی سجادیه بزنیم یا همین مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی. چقدر دعا با مضامین عالی داریم که با لطافت خاصی از حمد و ثنای خداوند شروع شده و با استغفار از گناهان ادامه پیدا کرده و خواننده‌ی آن دعا در نهایت حاجت خود را از درگاه خداوند طلب کرده است؟ وقتی در همین مکتب میخوانیم و میشنویم که نزدیک‌ترین حالت بنده به خدایش در سجده است، چرا بازیگر فیلم را بالای پشت بام یا خیابان می‌بریم تا بر سر خدا فریاد بکشد و خواسته‌اش را بگوید؟ واقعن به تصویر کشیدن چنین حالت روحانی برای کارگردان و بازیگر خیلی سخت است؟ یا در این حالت استیصال و درماندگی آن فرد را نمی‌توان نشان داد؟

چیزی که مهم است این است که توجه دقیق و درست به مسائل معنوی در فیلم‌ها، بخصوص سریال‌های مناسبتی مانند سریال‌های ماه رمضان هر روز کمرنگ‌تر می‌شود و صدا و سیما با آن‌همه داعیه‌ی فرهنگ و فرهنگ‌سازی نمی‌تواند تصویری صحیح و درخور از یک انسانِ مسلمانِ شیعه‌ی معتقد به نمایش بگذارد.